Figuur 1: In de buitenruimte spelen planten en het onderhoud ervan een grote rol.

Onderhoud aan planten
Als hovenier voer je veel verschillende
onderhoudswerkzaamheden uit. Onderhoud aan
planten is er één van. Planten staan op
verschillende plekken en kunnen verschillende
functies hebben. Het onderhoud is afhankelijk van
de plant en de functie ervan. Planten kunnen
bijvoorbeeld los of in een groep in een border staan,
of op een rij geplant. Als je weet welke
onderhoudswerkzaamheden je kunt doen aan planten,
kun je zelf ook het onderhoud uitvoeren.

Wat weet ik al?
•	Welke onderhoudswerkzaamheden aan planten ken je?
•	Welke gereedschappen ken je voor het onderhoud aan planten?
Onderhoud van een border
Een border1 is een bloemperk in de tuin. In een border staan meestal verschillende soorten planten. Sommige planten sterven in de winter af, andere laten hun blad vallen. Ook groeit er steeds onkruid tussen de planten. Een border heeft dus onderhoud nodig. Het hele jaar door verwijder je onkruid. In het voorjaar bestaat het onderhoud uit het verwijderen van blad en dode plantenresten en het organisch bemesten. De mest spit je licht onder. Als bij droog weer de grond uitdroogt, geef je een border water. Tijdens je werk in de border let je erop dat je de planten niet beschadigt. Het afval voer je af naar de composthoop.

Figuur 2: Een border is een bloemperk. Vaak grenst een bloemperk aan bestrating of een gazon.	
Figuur 3: Het onkruid verwijder je met de hand of met een schoffel. Grote onkruiden steek je uit met een spade.	
Figuur 4: Met een kunststof hark kun je voorzichtig afval uit de border harken, zonder de planten te beschadigen.	

Vraag
Waarom werk je met een kunststof hark in plaats van met een stalen rechttandhark in een border?
A.	Met een kunststof hark is de kans om planten te beschadigen kleiner dan met een stalen hark.
B.	De kleur van de kunststof hark valt meer op tussen de planten.
C.	Een kunststof hark is lichter.
D.	Met een kunststof hark kun je sneller harken tussen de planten dan met een stalen hark.
Onderhoud van een haag
Een heg of haag bestaat uit struiken die in een rij zijn geplant. De haag vormt meestal een afscheiding of omheining. Door de struiken op een bepaalde hoogte en breedte af te knippen, krijgt de haag een strakke, muurachtige uitstraling. Sommige hagen blijven ‘s winters groen, andere verliezen hun blad. Om de heg op de juiste hoogte en breedte te houden is onderhoud nodig. Vanaf april kun je hagen in model knippen. Dat doe je handmatig of met een mechanische heggenschaar. Dikke takken kun je het beste eerst met een snoei- of takkenschaar verwijderen. Dan beschadigt de heggenschaar niet. Tijdens het knippen let je erop dat je constant de juiste hoogte én breedte blijft houden. Anders krijg je een golvende haag. Eind september/begin oktober kun je met een eenvoudige knipbeurt de uitlopers weghalen, zodat tijdens de winter de haag er strak bij staat. Afgeknipte takken hark je bij elkaar en voer je met een kruiwagen af naar de composthoop.

Figuur 5: Wanneer je buxus op een rij in een vorm plant en ze regelmatig op de gewenste hoogte en breedte knipt, krijgt de vorm een strakke uitstraling.	
Figuur 6: Met een heggenschaar kun je een haag op de gewenste hoogte en breedte knippen.	
Figuur 7: Een haag moet in het juiste model geknipt worden: de onderkant iets breder dan de bovenkant. Dan kan de zon overal bij komen.	
Vraag
Wat is de juiste vorm van een haag als je die knipt?
A.	De onderkant is breder dan de bovenkant.
B.	De bovenkant is breder dan de onderkant.
C.	De zijkanten zijn recht.
D.	De bovenkant golft.
Snoeien
Snoeien2 is het afsnijden van takken van bomen en heesters. Je snoeit planten om:
•	de boom of heester in model te houden;
•	wildgroei te voorkomen;
•	een mooie en betere bloei te krijgen;
•	een grotere opbrengst te krijgen (bij fruitbomen).
Er zijn verschillende manieren van snoeien.
•	Uitdunnen: het verminderen van het aantal takken van heesters en bomen. Er kan zo licht en lucht langs de bloemen en vruchten komen.
•	Afzetten: sterk terugsnoeien van groeiende takken tot op drie of vier knoppen3 boven de grond. Oude heesters kunnen zo worden verjongd.
•	Licht snoeien: de zijtakken inkorten, zodat jonge takken of bloemen zich beter ontwikkelen.

Figuur 8: Snoei net boven een plaats waar een knop naar buiten gericht is.	
Figuur 9: Snoeien is goed voor een betere bloei en vruchtopbrengst.	
Figuur 10: Soms is het nodig om in de boom te klimmen om te kunnen snoeien.	
Vraag
Wat zijn redenen om te snoeien?
A.	wildgroei bevorderen, doorgroei van takken, mooie vorm
B.	goede vruchtopbrengst, mooie vorm, betere bloei
C.	betere bloei, goede vruchtopbrengst, wildgroei bevorderen
D.	mooie vorm, betere bloei, doorgroei van takken